ผลการตรวจให้ผลสองขีด หรือบวกเป็นการแปลผลได้ว่า เราตรวจพบเชื้อ แต่ก็ต่อเมื่อมีปริมาณไวรัสสูงมากเพียงพอเท่านั้น ดังนั้นถ้าหากว่าเราพบ ‘ผลบวก’ จะค่อนข้างมั่นใจว่าติดเชื้อโควิดจริง แต่ถ้าพบ ‘ผลลบ’ นั้นเรายังจะบอกหรือสรุปไม่ได้ว่า ไม่ติดเชื้อ เพราะอาจติดเชื้ออยู่แต่ปริมาณไวรัสยังน้อยจนตรวจไม่พบ เรียกว่า ‘ผลลบลวง’ ซึ่งในทางห้องปฏิบัติการ ผลบวกลวง ดีกว่า ลบลวง เพราะลบลวงจะก่อความเสียหายต่อชุมชนต่อไปอีกมากมายเพราะคิดว่าปลอดเชื้อเเน่ๆ

 บอกเล่าประสบการณ์ตรงหมอทำอย่างไรเมื่อผลตรวจ ATK ให้ผลลบทุกครั้งไม่สอดคล้องกับอาการทางคลินิกและเริ่มมีไข้ในวันที่ 6-7 หลังการสัมผัสผู้ติดเชื้อ

ในประเทศไทยเองมักมีการนำเสนอข่าว แบบนี้บ่อยๆ เช่น จาก https://thestandard.co/atk-credibility/ ที่รายงาน ว่า “…นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราชสั่งห้ามโรงพยาบาลในจังหวัดใช้ชุดตรวจ ATK ยี่ห้อหนึ่งตรวจหาเชื้อในผู้สัมผัสใกล้ชิดเสี่ยงสูง เนื่องจากพบความเบี่ยงเบนสูง ทำให้ประชาชนเกิดความไม่เชื่อมั่นต่อชุดตรวจที่ภาครัฐจัดซื้อมาแจกให้ ซึ่งเป็นยี่ห้อเดียวกัน ขณะเดียวกันตามร้านขายยาหรือร้านทั่วไปก็มีชุดตรวจ ATK วางขายมากขึ้น ชุดตรวจเหล่านี้ให้ผลถูกต้องมากน้อยแค่ไหน บทความนี้จะมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับผลการตรวจหาเชื้อด้วยชุดตรวจ ATK ให้มากขึ้น…”

ตัวหมอทำงานในโรงพยาบาลของรัฐเช่นกัน ใกล้ชิดในวงการห้องปฏิบัติการเพราะหมอจบหมอแล๊บมาตอน ปริญญาตรี และเรียนต่อทางแพทย์แผนไทยและแผนปัจจุบันมาพอสมควร

หมอได้รับชุดตรวจตามระบบราชการมาเหมือนกัน เพื่อตรวจเมื่อครั้งมีความเสี่ยงสูงเพราะเคสต้นนั้นรับเชื้อมาจากสามีที่บ้านและไม่มีอาการหรืออาการมีน้อยมากๆ ระยะเวลาที่ฟักตัวของเชื้อในแต่ละคนต่างๆกันไป ปัจจุบันคือ 7-14 วันแต่มีรายงานต่างประเทศบางรายฟักตัวยาวถึง 31 วันยังพบได้บ้าง

พี่ต้นเคสของหมอ ขอเรียกว่า เคส B ส่วนสามีหมอขอเรียกว่า เคส A นะ

คุณ A มีอาการเหมือนไข้หวัดธรรมดา หวัดลงคอไปรับการตรวจเพราะคิดว่าเป็นหวัดที่ รพสต. แห่งหนึ่งใกล้บ้านในวันจันทร์ และถูกตรวจ ATK ให้ผลบวก นั่นแปลผลได้ว่ามีปริมาณเชื้อมากพอจนให้ผลบวก คุณเคส B มาทำงานทุกวันตั้งแต่วันพฤหัสบดี และทราบผลว่าสามีให้ผลบวกโควิดวันจันทร์ หมอสัมผัสกับพี่เคส B เมื่อวันพฤหัสบดีก่อนหน้า ซึ่งทำงานใกล้ชิดพอสมควร ผู้อ่านคิดว่าหมอเสี่ยงสูงต่ำหรือสูง ถูกค่ะ คำตอบคือ สูงแน่นอน เพราะแม้เราจะสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลาไม่ได้หมายความว่าเราจะปลอดภัย 100 % และหมอไม่แน่ใจด้วยว่าสวมตลอดเวลาเพราะทำงานใกล้ชิดกัน ในห้องเดียวกันเกิน 5 นาทีแน่นอน

การแปลผลการตรวจจาก ATK อย่างไร

ATK หรือ Antigen Test Kit เป็นการตรวจแบบคัดกรองหาเชื้อไวรัสที่ทำได้รวดเร็ว ทราบผลภายใน 20-30 นาที ต่างจากการตรวจหาเชื้อด้วยวิธี RT-PCR (Standard procedure) ที่ต้องส่งตัวอย่างไปตรวจในห้องปฏิบัติการจึงใช้เวลานานกว่าจะทราบผลแปลผลจากการนำเชื้อปริมาณแม้จะน้อยมาขยายสัญญาณในกระบวนการขยาย การตรวจ RT-PCR นั้น มีชื่อเต็มๆ คือ Real Time PCR, (PCR=Polymerase chain reaction) เป็นการเก็บตัวอย่างเชื้อบริเวณลำคอและหลังโพรงจมูก (เช่นเดียวกันกับตรวจ Antigen) เป็นการตรวจที่มีความถูกต้องแม่นยำมากกว่าแต่จะใช้เวลาในการวินิจฉัยตัวอย่างเชื้อนานกว่า และเป็นการตรวจที่แนะนำจากองค์กรมาตรฐานอย่าง WHO

วิธีการเก็บตัวอย่างของชุดตรวจ ATK สะดวกกว่า ในขณะที่วิธี RT-PCR มักจะต้องแยงไม้เข้าไปลึกถึงด้านหลังโพรงจมูกเพราะบริเวณด้านหลังโพรงจมูกมีโอกาสพบเชื้อได้มาก และการตรวจในห้องแล็บทำให้ตรวจพบเชื้อได้ถึงแม้เชื้อจะมีปริมาณน้อยมากๆ วิธี RT-PCR จึงเป็นวิธีมาตรฐานในการวินิจฉัยโควิด-19 ผู้ที่พบ “ผลบวก” จากชุดตรวจ ATK แปลผลว่า “พบเชื้อ“

กลับมาที่ผลตรวจของหมอที่ให้ผล Day 0 เป็นลบ หลังจากพี่เคส B ทราบว่าสามีให้ผลบวก จึงได้ตรวจด้วย ATK และใช่ค่ะ พี่ต้นเคส B ให้ผลบวกต่อโควิดสายพันธุ์เดลต้า ดังนั้นกลุ่มเสี่ยงสูงทุกคนตามมาตรการของ กระทรวงสาธารณสุข คือ กักตัว 14 วัน เเบบ HI (Home isolation) พี่เคส B เข้ารับการรักษาตามระบบ ผลการตรวจ RT-PCR ของพี่เค้าให้ผลบวกคือพบเชื้อแต่หมอไม่ทราบรายละเอียดของ CT ว่าเท่าไหร่ หมอเร่ิมกระบวนการกักตัวเอง

หมอตรวจ ATK สามรอบยังให้ผลลบ แต่พอวันที่ 6 นับจากสัมผัส หมอเริ่มขึ้นผื่นที่แขน ซึ่งหมอคิดว่าเพราะแพ้อะไรสักอย่างไหม แต่ลักษณ์ผื่นนั้นเป็นตุ่มที่มีลักษณะที่เข้ากับคัมภีร์ตักศิลา ผื่นยกนูนคันใสแบบเริมในทางการแพทย์แผนไทยเรียกว่า ไข้ออกผื่น ไข้พิษไข้กาฬ 21 จำพวก ตามคัมภีร์ โควิดจัดในโรคห่าและบรรจุในไข้พิษไข้กาฬ เช่นกัน ตามรายงานจาก Page 129 – สาระการประชุมวิชาการประจำปี https://www.dtam.moph.go.th/E-Book/academic-meeting-172563/files/basic-html/page129.html ที่กล่าวว่า .

"...ไข้พิษไข้กาฬเป็นพิษกำเดาโลหิตแต่จะระบายพิษออกทางผิวหนัง มักจะขึ้นผื่นและมีการระบายพิษ
ออกมาเป็นผื่นที่ผิวหนัง แต่ถามว่าไข้พิษไข้กาฬต้องออกมาเป็นผื่นทุกคนไหม ไม่จำเป็นที่จะต้องเป็นทุกคน    ถ้าเกิด

ว่าพิษกำเดานั้นไม่ได้มากจนกระทั่งร่างกายทำลายไม่ได้จนต้องขับออกทางผิวหนัง COVID-19 คล้ายกับไข้พิษไข้กาฬในเรื่องของปิตตะกำเริบ ทำให้พิษโลหิตกำเดาต้องขับออกทางผิวหนัง ผู้ป่วย COVID-19 บางราย มีอาการผื่นที่ผิวหนัง แสดงให้รู้ว่าธรรมชาติของร่างกายในการขับพิษของไวรัส
มีหลายชนิดที่ขับออกทางผิวหนัง แต่เวลารักษาทางการแพทย์แผนไทยจะรักษาอย่างไรต้องพิจารณาจากสมุฏฐาน..."  
      วันแรกที่ขึ้นผื่นหมอยังไม่มีไข้  เริ่มมีไข้บ่ายของวันรุ่งขึ้นคือวัน พกักตัวแล้ว มีอาการไข้กำเดาปวดตามาก มีความร้อนขึ้นสูง ผล atk ยังคงลบ ดังนั้นหมอควรเชื่อผล ATK หรืออาการทางคลินิก  ใช่ค่ะ หมอเชื่ออาการที่แสดงเพราะหากหมอติดเชื้อแต่ไม่ทานยาจะทันการณ์ไหมหมอจะส่งต่อเชื้อให้คนอื่นต่อไหม 
หมอจึงเริ่มยาโดสแรกในวันที่ 7 หรือวันแรกที่มีไข้กำเดาหลังสัมผัสเชื้อและเริ่มมีอาการไข้มีปวดหัวแบบไข้กำเดาปวดร้อนกระบอกตาคล้ายๆไมเกรน

 

ตำรับยาที่หมอใช้มีอะไรบ้าง

ครูบาอาจารย์ได้กล่าวไว้ คือ ไข้ตักศิลาจะต้องกระทุ้งพิษออกมาให้สิ้น ไม่เช่นนั้นจะกลับลงไปกินตับปอดได้ การใช้ยาในการรักในพระคัมภีร์ตักศิลา จำนวน 4 ตำรับ ในคัมภีร์เวชศาสตร์ศึกษา และเเพทยศาสตร์สงเคราะห์ จำนวน 3 ตำรับ (https://www.dtam.moph.go.th/E-Book/academic-meeting-172563/files/basic-html/page129.html) นอกจากนี้มีตำรับยาที่เพิ่มขึ้นมาคือยาแปรไข้ ยาพ่นผิวภายนอกและยาครอบไข้ตักศิลา

ยากระทุ้งพิษที่แพทย์แผนไทยใช้ หรือยาห้าราก ยาแก้วห้าดวงนี้ ปัจจุบันเราไม่ได้ใช้ตามคัมภีร์ทำให้สรรพคุณทางยาออกมาไม่เต็มที่เนื่องจากมีการใช้รูปแบบแคปซูลให้สะดวกต่อยุคสมัย  ในขณะที่คัมภีร์ระบุวิธีการใช้เป็นยาต้ม ตำรับยาที่ใช้ในช่วงสถานการณ์ COVID-19 พบว่ายาจันทน์ลีลาใช้แก้ไข้พิษ  แต่หมอไม่ได้ใช้ยาจันทลีลา การรักษาไข้พิษไข้กาฬ มีวิธีการรักษา 3 ขั้นตอนหลักๆ คือ  1.การกระทุ้งพิษ 2.การแปรพิษ และสุดท้ายคือการครอบไข้ 

ตำรับยาที่หมอใช้ในการรักษาตัวเองครั้งนี้ในขั้นตอนแรกคือ ตำรับยาห้ารากที่ผสมสมุนไพรแปรไข้ครอบไข้ซึ่งครูบาอาจารย์แพทย์แผนไทยทางภาคเหนือใช้ในการรักษาจึงไม่จำเป็นต้องทานจันทลีลา  หมอวางมหาพิกัดตรีผลาเพื่อกล่อมในเรื่องของลำใส้และประเมหะในลำใส้  และ วางฟ้าทะลายโจรเพื่อแก้ร้อนในกระหายน้ำลดไข้เพิ่มด้วยฟ้าทะลายโจรมีฤทธื์เย็นลดไข้กำเดาได้ดีแต่ไม่ควรทานเกินห้าวัน 
   หมอมีอาการไข้กำเดาสองวันแรกแบบปวดหัวมากปวดกระบอกตา ไข้ลดในวันที่ 3 หลังมีอาการไข้ มีอาการเจ็บคอมากช่วงแรกๆถึงวันที่่ 8  
     วันที่ 6 วางยาบำรุงโลหิตและมหาพิกัดตรีผลายาหอมเย็นเพื่อลดอาการ long covid  งดตำรับยาห้ารากและฟ้าทะลายโจรตั้งแต่วันที่ 6 เป็นต้นไป    อาการผื่นของหมอมีเรื่อยๆ ขึ้นๆ ยุบๆ เป็นผื่นนูนใสคันและหายสนิทจริงๆ คืออาทิตย์ที่สองหลังการสัมผัสเชื้อ 

ซึ่งอาการทางคลินิกหมอนั้นไม่สัมพันธ์กับ ATK เลย หมอจำเป็นต้องรอจนผลบวกไหม ในฐานะคนคนหนึ่งที่ต้องกักตัว 14 วัน หมอไม่รอค่ะ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ที่หมอแชร์ คือประสบการณ์ตรงจากตนเองเป็นความเห็นส่วนตัวอาจจะไม่ใช่ตัวแทนของประชากรไม่ใช่งานวิจัยใดๆ แล้วคุณละจะเชื่อผล ATK ที่ให้ผลลบได้ 100% ไหม เพราะการตรวจคัดกรองย่อมมีจุดอ่อนของการทดสอบเช่นกัน

       โควิด-19 เริ่มระบาดมาตั้งแต่ปลายปี 2019 จนถึง 20 กรกฎาคม 2021 นี่คือรายงานวิเคราะห์ที่หมอพยายามเขียนรวบรวมเมื่อปีที่แล้วที่พบว่ามียอดสะสมทะลุ 200 ล้าน  เป็นกลุ่มเชื้อไวรัสที่สามารถพัฒนาตัวเองได้อย่างรวดเร็วแบบก้าวกระโดด เชื้อพัฒนาตัวเองเร็วยิ่งกว่าวัคซีนที่นักวิทยาศาสตร์พัฒนาขึ้นมาไม่ว่าจะเป็นวัคซีนแบบใหนๆ ก็ตาม รายงานจาก https://www.worldometers.info/coronavirus ปัจจุบันปี 2022 พวกเรากลับพบว่าตัวเลขยอดสะสมการติดเชื้อนั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมีอะไรเกิดขึ้นมากมายต่อเราชาวมนุษยชาติ

รายงานจำนวนการติดเชื้อ Coronavirus  ตามบทความที่หมอเคยร่างเขียนขึ้นในเดือนสิงหาคม 2564 นับถึงปัจจุบันคือระยะห่างเพียง 5 เดือนถือว่าไวรัสโควิดมีจำนวนเพิ่มแบบการก้าวกระโดดมาก ปัจจุบันเชื้อได้พัฒนามาถึงสายพันธุ์โอมิครอนและมีสายพันธุ์ย่อยไปแล้ว สถิติจำนวนยอดผู้ติดเชื้อและสายพันธุ์ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม จำนวนรายงานถึงวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 ผู้ติดเชื้อมีจำนวนเพิ่มจากสอง 200 ล้านราย ก้าวมาที่ 379,039,044 ราย และเสียชีวิต 5,692,405 ราย ผ่านมาเพียงไม่กี่เดือน เราติดตามไวรัสกลายพันธุ์ตัวนี้ไม่ทันเอาเสียเลย

เฉกเช่นเดียวกับวัคซีนที่เริ่มต้นยังถกเถียงว่าดีหรือไม่ดีระหว่างชนิดต่างๆ แต่นับถึงวันนี้เราเหล่ามวลมนุษยชาติไม่มีทางเลือกอีกต่อไป ทุกคนต้องได้รับการฉีดถึงเข็มกระตุ้นไปเรียบร้อยหมอเองรับวัคซีนเข็มกระตุ้นถึงรอบที่สอง วัคซีนที่หมอเลือกฉีด คือ SinoVac และ Astrazeneca ซึ่งเป็นความคิดเห็นส่วนตัวที่เลือกจะรับวัคซีนแอสตร้าเซเนก้า (Az) แทนแบบ mRNA เพราะหมอเลี่ยงการเกิด Systemic inflammatory หรือภาวะที่มีการอักเสบทั่วตัวแบบไม่เจาะจง มีรายงานกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบในเด็กวัยรุ่นบ้าง รายการการเสียชีวิตเป็นระยะจากผลกระทบของวัคซีนบ้าง แต่เมื่อเทียบเคียงรับการฉีดกับไม่ฉีดแล้วการสูญเสียจากการไม่ฉีดมีมากกว่า รัฐบาลจึงมีมาตรการขอร้องให้มีการรับวัคซีนให้ได้ 100% ในประชากร

ข้อสังเกตอาการทางคลินิก จากโควิด-19 เดิมที่มีอาการ คือ ไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูกไหล ปวดหัวเป็นไข้ จมูกรับกลิ่นไม่ได้ การรับรสเสีย อาการแบบใหม่ที่ต่างจากเดิม คือ ตาแดง ผื่นขึ้นไม่มีอาการชัดเจน อาจจะอ่อนเพลียเพียงเล็กน้อย คลื่นใส้อาเจียนมีน้ำมูกเวียนศรีษะ ครั่นเนื้อครั่นตัวไข้ต่ำๆ เป็นต้น ส่วนโอมิครอนอาการแสดงน้อยมาก แต่การแพร่กระจายไว

รายงานในไทยนั้น ความรุนแรงของโรคหลังการติด คือ ร้อยละ 80-85 จะมีอาการไม่หนักหรืออยู่ในสีเขียว มีอาการปานกลางประมาณร้อยละ 12-15 และอีกร้อยละ 5 จะมีอาการหนัก อาการจะเแสดงออกได้ภายใน 4-14 วัน เฉลี่ยที่ 5 วันจะแสดงอาการออกมา และในปี 2564 นี้มีรายงานการติดต่อที่รวดเร็วมาก และอาจจะสามารถติดต่อได้ง่ายขึ้น เพียงเดินผ่านกันใน 5-6 นาที ก็สามารถติดเชื้อกันได้ ^5-6

สำหรับยอดฉีดวัคซีนทั่วโลกที่มีการฉีดแล้ว และได้รับการยืนยันจากองค์การอนามัยโลก ประมาณ 3,114,766, 865 โดส  ณ กรกฎาคม 2021  แม้จะมียอดฉีดไปแล้ว 3 พันล้านโดส แต่ก็ยังไม่มีท่าทีที่จะหยุดการระบาดของไวรัสนี้ได้ ประเทศไทยยอดการติดเชื้อรายงานล่าสุดวันที่ 29 ก.ค 2564  คือ  ทุบสถิติใหม่อีกครั้ง คือ 17,669 ราย เสียชีวิตพุ่ง 165 ราย และก้่าวสู่ 1 ล้านคนในไม่กี่วันนี้แน่นอน (19 สิงหาคม 2564)   ส่วนข้อมูลถึงปัจจุบัน 1 ก.พ  2565  ยอดผู้ป่วยในไทยสะสม 2.44 ล้านคน เสียชีวิตสะสม 8,715 ราย หายป่วยสะสมกลับบ้าน ประมาณ 2.34 ล้านคน รับวัคซีนสะสม 115,256,516 คน

              ส่วนยอดรับวัคซีนทั่วโลก คือ 10.1 พันล้านโดส ใน 184 ประเทศ, ตามข้อมูลที่เก็บรวบรวมโดยบลูมเบิร์ก. อัตราล่าสุดอยู่ที่ประมาณ 32.7 ล้านโดสต่อวัน  (ประเทศฉีดวัคซีนต้านโควิด COVID-19 29 มกราคม 2565 (trueid.net ) More Than 10.1 Billion Shots Given: Covid-19 Vaccine Tracker (bloomberg.com)

วัคซีน ณ ปัจจุบัน มีบริษัทฯ ที่ผลิตออกมาที่เป็นที่รู้จักกันไม่กี่แบบและยังไม่มีวัคซีนยี่ห้อไหนที่ดีที่สุด ทุกยี่ห้อล้วนมีผลข้างเคียงหลังการฉีดมากน้อย ขึ้นอยู่กับผู้ได้รับวัคซีนตอบสนองอย่างไร นี่คือความเห็นหมอที่ผ่านมา 5 เดือน แต่ถึงปัจจุบันส่วนใหญ่ประชากรได้รับการฉีด mRNA กันอย่างทั่ว 

เช่น กราฟนี้  ที่แสดงให้เห็นถึง การกระจายการฉีดวัคซีนในประชากรโลก  แต่ว่ายังมีคำถามว่าเราจะมีชีวิตแบบเดิมเมื่อไหร่  จากสถานการณ์และความเห็นส่วนตัวของหมอเองหมอคิดว่า ไม่มีทีท่าการหยุดของการระบาด และเราใช้ชีวิตแบบเดิมไม่ได้อีกแล้ว พวกเราต้องใช้ชีวิตแบบวิถีใหม่นับแต่นี้ไป  ถึงปัจจุบัน คือ พวกเราเข้าขวบปีที่ 3 ของการใช้ชีวิตแบบโรคระบาด

การจำแนกชนิดของวัคซีนสามารถจำแนกได้ 4 กลุ่มใหญ่ๆ คือ แบบเชื้อตาย เชื้อทำหมัน แบบจำเพาะต่อโปรตีนหนาม และแบบ mRNA เป็นต้น

วัคซีนชนิดเชื้อตาย (Inactivated vaccine) ผลิตด้วยการนําเชื้อไวรัสโควิด-19 เพาะเลี้ยง แล้วขยายจํานวนมากในห้องทดลองที่ป้องกันระดับสูงสุดตามมาตรฐาน ขั้นต่อมาคือนํามาทำให้เชื้อตาย  ผลิตเป็นวัคซีนออกมา โดยการฉีดวัคซีนชนิดนี้จะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อไวรัสได้ทุกส่วน คล้ายกับการได้รับเชื้อไวรัสโดยตรง

แต่ไม่ทำให้เกิดโรคเพราะเชื้อตายแล้วนั้นเอง เป็นเทคโนโลยีที่ปลอดภัยสูง เพราะเป็น Conventional Techniques เป็นวิธีที่ใช้กับวัคซีน ที่พวกเราเคยได้รับมากัน เช่น วัคซีนตับอักเสบ โปลิโอชนิด หรือแบบอื่นๆ ในโบราณ ที่เรามีความคุ้นเคยในประสิทธิภาพ และความปลอดภัยมานานแล้ว แต่เนื่องจากการเพาะเลี้ยงไวรัสต้องใช้ความระมัดระวังมาก ทําให้ผลิตได้ช้ามีราคาแพง ได้รับการรับรองจากองค์การอนามัยโลกให้ใช้แบบฉุกเฉินได้

1. วัคซีนที่ทําจากโปรตีนส่วนหนึ่งของเชื้อ (Protein Subunit Vaccines) โดยเทคโนโลยีนี้ มีความคุ้นเคยมานาน ใช้ในการผลิตวัคซีนหลายชนิด เช่น วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ วัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี เป็นต้น  
2. วัคซีนชนิดใช้ไวรัสเป็นพาหะ (ไวรัลเวคเตอร์) (Recombinant viral vector vaccine) ใช้ไวรัสที่สามารถตัดแต่งพันธุกรรม เช่น ไวรัสอะดีโน (Adenovirus) นำมาดัดแปลงพันธุกรรมให้ไม่สามารถแบ่งตัวได้ และใส่สารพันธุกรรมของไวรัสโควิด-19 ลงไป เมื่อนํามาฉีดไวรัสพาหะเหล่านี้จะเลียนแบบการติดเชื้อตามธรรมชาติ กระตุ้มภูมิคุ้มกันทั้งระบบให้สร้างแอนติบอดีย์ต่อไวรัสโควิด-19 ตามสารพันธุกรรมที่ใส่เข้าไป แม้ว่าจะเป็นวัคซีนที่ไวรัสอะดีโนไม่แบ่งตัวแต่ยังจัดเป็นไวรัสที่มีชีวิตเมื่อเข้าสู่ร่างกาย ไม่เหมาะที่จะใช้ในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง วัคซีนชนิดนี้ที่ใช้ ในชนิดนี้ มี 4 กลุ่มย่อย คือ
   1. ไวรัสอะดีโนของชิมแพนซี (Chimpanzee Adenovirus) จากลิง โดยบริษัท Astra Zeneca มีประสิทธิภาพป้องกันอาการร้อยละ 70-80 ป้องกันการเสียชีวิตได้ร้อยละ 100
   2. ไวรัสอะดีโนของมนุษย์สายพันธุ์ 5 (Human Adenovirus Type 5) โดยบริษัท CanSinoBio มีประสิทธิภาพป้องกันอาการร้อยละ 60
   3. ไวรัสอะดีโนของมนุษย์สายพันธุ์ 26 (Human Adenovirus Type 26) โดยบริษัท Johnson and Johnson มีประสิทธิภาพป้องกันอาการประมาณร้อยละ 64-72 และสุดท้ายไวรัสอะดีโนของมนุษย์สายพันธุ์ 5 และ 26 (Human adenovirus type 5 and26) จาก บริษัท Gamaleya ของรัสเซีย ป้องกันอาการได้ร้อยละประมาณ 90 …” ³
3. แบบการตัดแต่ง mRNA วัคซีนกลุ่มนี้ได้ใช้เทคโนโลยีแบบใหม่สังเคราะห์สารพันธุกรรมเอ็มอาร์เอ็นเอ (messenger RNA: mRNA) ที่เฉพาะเจาะจงกับเชื้อไวรัส เข้าเซลล์ และกํากับให้เซลล์ผลิตสารโปรตีนสไปค์ของเชื้อไวรัส ซึ่งโปรตีนนี้จะกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้สร้างแอนติบอดีขึ้นมาต่อต้านเชื้อ (แต่ยังไม่ทราบผลระยะยาวเพราะเป็นเทคโนโลยีครั้งแรกของโลก) จากข้อมูลในปัจจุบันวัคซีนชนิดนี้มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคได้ดี แต่ปัจจุบันกำลังลดความสามารถต่อสายพันธุ์เดลต้าที่รายงานออกมาจากประเทศอิสราเอล (Less Effective Against Delta Infection)² และเริ่มมีรายงานติดตามผลหลังฉีดวัคซีน ว่ามีผลต่อการทำงานกล้ามเนื้อหัวใจ

นักวิทยาศาสตร์จากหลายๆ ประเทศยังคงพัฒนาวัคซีนทั้งแบบไวรัลเวคเตอร์และ mRNA  อย่างไม่หยุดรวมทั้งวัคซีนแบบทานด้วย

ผลหลังการฉีดวัคซีนต่างๆ มีผลข้างเคียงมากน้อยคล้ายๆ กัน

หากจะมองหาการฉีดวัคซีนตอนนี้ควรจะมองหาวัคซีนที่ป้องกันสายพันธุ์ Delta (เดลต้า) หรือสายพันธุ์อื่นๆ ที่ปัจจุบันแพร่ระบาดอยู่หรือบางประเทศกำลังศึกษาการฉีดไขว้เพื่อเพิ่มภูมิต้านทานในเชิง humoral immune และ cell mediated immunology เพื่อครอบคลุมทั้งสองระบบ

เราทราบกันดีว่าไวรัสที่ระบาด ณ ตอนนี้ในประเทศไทย หรือหลายๆ ประเทศในปี พ.ศ 2564 ไม่ใช่สายพันธุ์อู่ฮั่นอีกต่อไปแล้ว เพราะไวรัสได้กลายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ต่างๆ ที่เพิ่มความรุณแรงขึ้นอย่างมาก โดยที่องค์การอนามัยโลกได้เปลี่ยนแปลงระบบสำหรับการเรียกชื่อสายพันธุ์เชื้อ COVID-19 ให้ใช้ตัวอักษรกรีก แทนการเรียกชื่อประเทศที่พบสายพันธุ์นั้นๆ เมื่อ 1 มิถุนายน 2564 ระบบการเรียกแบบใหม่นี้ทำให้เชื้อ COVID-19 กลายพันธุ์ที่พบในอังกฤษถูกเรียกว่า อัลฟา  ขณะที่สายพันธุ์ที่พบครั้งแรกในแอฟริกาใต้ใช้ชื่อว่า เบตา สายพันธุ์อินเดียจะถูกเปลี่ยนเป็น เดลตา ระบบนี้จะใช้กับสายพันธุ์ของ COVID-19 ที่องค์การอนามัยโลกระบุให้เป็นสายพันธุ์ที่น่ากังวล สายพันธุ์ที่กำลังมาแรงล่าสุดช่วงเดือน กรกฏาคม คือ สายพันธุ์แกมม่า  และแกมม่าพลัส

ในทั้ง 4 สายพันธุ์นี้มีความรุนแรง และดื้อต่อวัคซีนอย่างรวดเร็ว มีความสามารถในการแพร่ระบาดที่สูงกว่าแบบเดิมตามรายงานจะเห็นว่ามีการติดเชื้อซ้ำในบุคลากรการแพทย์ที่แม้จะฉีดวัคซีนครบทั้งสองเข็มไม่ว่าจะสายทางเชื้อตายหรือสายการตัดแต่งก็ตาม

ปัจจุบันประเทศไทยมีการระบาดทั้ง 2 สายพันธุ์ คือ

ระลอกที่ 1-2 : สายพันธุ์จากประเทศจีน ซึ่งเป็นกลุ่มแรกๆ และวัคซีนกลุ่มนี้จะไม่สามารถป้องกันการติดของสายพันธ์จากยุโรปหรืออินเดียได้

ระลอกที่ 3 เมษายน 2564 : สายพันธุ์อัลฟ่า ระบาดง่ายกว่าสายพันธุ์ระยะแรกถึงร้อยละ 70

ระลอกที่ 4 มิถุนายน 64 : สายพันธุ์เดลต้า ระบาดง่ายกว่าสายพันธุ์แรกถึงร้อยละ 140

ณ ปัจจุบัน โอมิครอนกำลังระบาดอย่างรวดเร็วในประเทศไทยและครอบคลุมเกือบทุกที่

คาดว่าสายพันธุ์เดลต้าจะกลายเป็นสายพันธุ์หลักที่ระบาดต่อไปในประเทศไทยหรือจุดที่ระบาดแน่นอน หากเราจะฉีดวัคซีน ตอนนี้ควรจะมองหาวัคซีนที่ป้องกันสายพันธุ์ที่มีการกลายพันธุ์ปัจจุบัน ซึ่งเป็นเหตุปัจจัยที่ รัฐบาลกำหนดให้บุคลากรฉีดวัคซีนข้ามสายพันธุ์ต่อ Delta type

ภาพรวมสำหรับคนที่ฉีดกลุ่ม Sinovac 2 โดสไปแล้ว ป้องกันสายพันธุ์ที่ระบาดแรกๆ ได้ดี แต่ป้องกันสายพันธุ์อัลฟ่าได้ต่ำลง และที่หนัก คือ ป้องกันสายพันธุ์เดลต้าไม่ได้ค่อนข้างชัดเจน จึงต้องมีการบูสต์ภูมิคุ้มกัน หรือการฉีดไขว้ Cross เข็มที่ 3 ด้วยเทคโนโลยีวัคซีนที่ต่างกัน คือ แบบไวรัสพาหะ หรือเทคโนโลยี mRNA ส่วนที่ฉีด Astra 2 เข็ม ป้องกันการติดสายเดลต้าได้ร้อยละ 64 และป้องกันเสียชีวิตได้ร้อยละ 92 แต่ถ้าให้ดี ควรมีการ Cross ด้วย mRNA อีก ตามทฤษฎีน่าจะให้ประสิทธิภาพป้องกันดีขึ้นเช่นกัน

ทำไมวัคซีนจึงสำคัญมาก

ความสำคัญที่ต้องฉีดวัคซีน เพราะเป็นโรคอุบัติใหม่ภูมิต้านทานของร่างกายมนุษย์ยังไม่รู้จัก ไม่รู้ทิศทางกลไกการป้องกันตัวเองได้อย่างไร ดังนั้นการฉีดวัคซีนจึงสำคัญมากในการจำลองเหตุการณ์การติดเชื้อขึ้นมาในร่างกายของมนุษย์ จากหลอดทดลอง และการศึกษาพัฒนาวัคซีนสู่ร่างกายมนุษย์ (change form in vitro space to in vivo space, ) กลไกของวัคซีนแต่ละชนิดในปัจจุบัน ทำงานต่างกัน จำเพาะต่อไวรัสเหมือนกัน หากต้องติดในอนาคตจะไม่มีอาการรุนแรง

แม้ว่าจะมีไวรัสสายพันธุ์ใหม่ วัคซีนจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการต่อสู้กับ COVID-19 และมีประโยชน์ด้านสาธารณสุข และการช่วยชีวิต หรือลดความรุนแรงลงได้ เพราะร่างกายมีระบบการต่อสู้ขึ้่นมาหลังจากการฉีดวัคซีน ที่ชัดเจนจากการใช้เครื่องมือที่เรามีอยู่แล้ว ความขาดเเคลนเครื่องมือช่วยการหายใจ การฉีดวัคซีนจะไม่ลดการติดเชื้อลงแต่จะเราต้องไม่เลื่อนการรับการฉีดวัคซีนเนื่องจากความกังวลของเราเกี่ยวกับสายพันธุ์ใหม่ และเราต้องดำเนินการฉีดวัคซีนต่อไปแม้ว่าวัคซีนอาจมีประสิทธิภาพน้อยกว่าในการต่อต้านไวรัส COVID-19 บางสายพันธุ์ก็ตาม เราจำเป็นต้องใช้เครื่องมือที่เรามีอยู่แม้ว่าเราจะปรับปรุงเครื่องมือเหล่านั้นต่อไป เราทุกคนจะปลอดภัยก็ต่อเมื่อทุกคนปลอดภัยเหมือนๆกัน ดังนั้นมีฉีดวัคซีนกัน

วัคซีนไม่ได้ป้องกัน หรือลดการติดเชื้อลง แต่จะลดอาการความรุนแรงของอาการต่างๆ ลงเพราะมีการจำลองร่างกายในการติดเชื้อโรค และให้ร่างกายได้กระตุ้นการทำงานของระบบภูมิที่ปกป้องร่างกาย

What is the best vaccines in the world at the moment?

วัคซีนที่ดีที่สุด คือ การป้องกันตัวเอง ทำร่างกายให้แข็งแรง เพิ่มภูมิต้านทานร่างกายให้ดีที่สุด รับวิตามินดีจากแสงดแดด กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ และทิ้งระยะห่างจากชุมชนให้มากที่สุดที่จะเป็นไปได้

การรักษาดูแลโรคนี้ด้วยวิธีการของแพทย์แผนไทยกับโควิด 19

โรคห่าลงเมือง โรคห่าลงปอด โรคห่าตำปอด หรือชื่อ อื่นๆ อีกมาก คือ ชื่อที่วงการแพทย์แผนไทยรู้จักดี เพราะในโบราณเมื่อปี 2461 ที่มีการระบาดมาเมื่อร้อยกว่าปีที่ผ่านมามีคนไทยเสียชีวิตและติดเชื้อกว่า 2 ล้านคน เสียชีวิตกว่า 8 หมื่นคน (รายงานสาธารณสุข, 2461)

ตามรายงานสถานการณ์ปัจจุบัน ในประเทศไทยนั้น มีจำนวนยอดรายวันเกือบแตะที่ 10,000 ต่อวัน ยอดรวมประมาณ 250,000 คน สิ่งที่เราจะช่วยได้ คือ การใช้กลุ่มตำรับสมุนไพรในตำรับคัมภีร์โบราณอาจจะเป็นหนทางที่มาช่วยเหลือได้ เพราะว่าเตียงและอุปกรณ์ต่างๆนั้นรองรับไม่ได้ มีคนรอเตียง หรือรอการเข้าสู่ระบบที่บ้าน เรารอจากระบบสาธารณสุขจะยังไม่เพียงพอ ตอนนี้จำเป็นที่ต้องพึ่งพาแพทย์ทางเลือกหรือ กลุ่มแพทย์แผนไทย มีการระบาดที่เรียกว่า โรคห่าลงเมือง ประชาชนยังคงต้องปรับตัวเองปกติ อยู่กับโรคนี้อย่างไร มีชีวิตให้ปกติอย่างไร ประเทศไทยโชคดีที่มีภูมิปัญญาแพทย์พื้นบ้านที่มีมาช้านานเราควรนำกระแสการดูแลตัวเองนี้มา หรือ หันมามองตำรับยาแพทย์แผนไทยตามคัมภีร์โบราณได้บ้างแล้ว

จากรายงานการเสวนาล่าสุดของกรมแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข วันที่ 17 มิถุนายน 2564 นั้น มีรายงานแนะนำให้ใช้ กระชายขาวและฟ้าทะลายโจรในเรือนจำในคนที่ติดเชื้อ และการศึกษาในภาคกลางที่พบว่า ผลของสมุนไพรไทยทั้งสองตัวช่วยเหลือได้ดี ได้ผลน่าทึ่งมาก หรือแม่กระทั่งรายงานวิจัยจาก การศึกษาฟ้าทะลายโจรให้พร้อมกับฟาวิพิราเวียเพื่อเปรียบเทียบ ผลการรักษา จากการรายงานนั้นพบว่าทั้งฟ้าทะลายโจรและกระชายให้ผลการรักษาที่น่าทึ่งมากๆ จากงานเสวนาวิชาการ “ฟ้า-ทะลาย-โจรในภาวะวิกฤต” ในงานเสวนา ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงสยมพร ศิรินาวิน กุมารแพทย์โรคติดเชื้อ และผู้เชี่ยวชาญด้านระบาดวิทยาคลินิกได้นำเสนองานวิจัยทางคลินิกได้นำเสนอ งานวิจัยสองเรื่อง เป็นการศึกษาการใช้สมุนไพรฟ้าทะลายโจรในการรักษาผู้ป่วยโควิด-19

การดูแลตัวเองที่บ้านหากอาการไม่มาก ระยะเริ่มต้นและติดเชื้อที่ปอด

1. ทำการฆ่าเชื้อในโพรงจมูกบ่อยๆ ด้วยรมไอหอมแดง หรือ เครื่องต้มยำตามคำแนะนำ

2. กินอาหารรสร้อน กินน้ำขิง น้ำต้มยำ เพื่อให้ร่างกายอบอุ่น ไม่ให้ร่างกายรัอน กระสายยาร้อนพวกกระชายได้

3. ใช้ยาเขียว ยาขมต่างๆ กับน้ำรากผักชี เพื่อระบายความร้อน ขับไวรัส ออกไป อบโอโซนเครื่องต้มยำ คาดว่า น้ำมันหอมในเครื่องแกงไปปิดการรับหรือเกาะของไวรัสที่ยริเวณลำคอ (คหสต. หมอยังไม่ได้อ่านหลักเคมีลึกๆ)

4. ใช้มหาพิกัดตรีผลาในการรักษา

5. ใช้ยาตำรับรักษาโรคห่า ไข้พิษไข้กาฬ หรือ จากตำราคัมภีร์ไข้ต่างๆ ค. ตักศิลา เช่น ยาห้าราก (#แก้วห้าดวง) ยาจันทลีลา (เย็น) ประสะจันทน์แดง ประสะฟ้าทะลายโจร ฟ้าทะลายโจร ยาขาว มหานิล ยาถ่าย หรือตำรับอื่นๆ ตามที่ แพทย์แผนไทย คัดเลือกหรือวางแผนการรักษา

6. ใส่หน้ากากอนามัยให้ถูกวิธีและป้องกันตัวเองด้วยการ ล้างมือ บ่อยๆ

7. เลี่ยงจุดเสี่ยง ไม่เข้าใกล้คนไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน

การทานยาฟ้าทะลายโจรเพื่อป้องกันหรือเพิ่มภูมิร่างกาย คือ

2 เม็ด สามเวลาก่อนอาหาร เช้ากลางวันเย็น (3 AC,tid)

การทานเพื่อการรักษามักทานร่วมกับตำรับยาทางแพทย์แผนไทย คือ ยาห้าราก หรือ จันทลีลา 4×4 เช้า กลางวัน เย็น ก่อนนอน ทุกๆ สี่ชั่วโมงหรือ สี่มื้อ (Cap, AC, Hs, qid, q4h) หรือร่วมกับ ประสะจันทน์แดง ประสะเปราะใหญ่ ที่มีรายงานการจัดการไวรัสได้ดี

กรมวิทย์เผย ผลการศึกษาในหลอดทดลองยาตำรับสมุนไพรลดไข้ ยับยั้งเชื้อโควิด-19 ได้ (กรมวิทย์เผย ผลการศึกษาในหลอดทดลองยาตำรับสมุนไพรลดไข้ ยับยั้งเชื้อโควิด-19 ได้ | Hfocus.org เจาะลึกระบบสุขภาพ)

ตำรับยาทางแพทย์แผนไทยที่ใช้รักษา คือ คัมภีร์ตักกศิลา จาก ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ของรัชกาลที่ 5 ตำรับยาที่ใช้รักษาไข้พิษ ไข้กาฬ ไข้เหนือต่าง เป็นต้น เช่น

ตำรับยาที่สำคัญทางแพทย์แผนไทยในการรักษาโควิดหรือโรคห่าลงปอด

1. ตำรับ ยาห้าราก หรือชื่อ ยาแก้วห้าดวง หรือ #เบญจโลกวิเชียร

2. ตำรับ #ประสะฟ้าทะลายโจร “ประสะฟ้าทะลายโจร” เป็นตำรับยาไทย ส่วนฟ้าทะลายโจร ที่เราทานเดี่ยวๆ เป็นเพียงแค่เครื่องยาหรือสมุนไพรเย็น ทานมากๆ ไม่ดีต่อคนที่หยินหยางไม่พอดี คนที่มีธาตุไฟน้อยหรือมีอาการความดันต่ำไม่แนะนำ

แพทย์เวชกรรมไทยจะใช้ตำรับยาไทยประสะฟ้าทะลายโจรในการรักษาผู้ไข้โดยเฉพาะ เมื่อมีอาการเจ็บคอและท้องเสียอันเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งในตำรับยาไทย “ประสะฟ้าทะลายโจร” เป็นโครงสร้างของตำรับยาไทย มีการควบคุมฤทธิอันไม่พึงประสงค์ของฟ้าทะลายโจรเดี่ยวคือ รสขมเย็นไปได้ ซึ่งจะแสลงกับโรคหัวใจ ทำให้ร่างกายเย็น ภูมิคุ้มกันจะตก

3. ตำรับยาแก้ไข้จันทลีลา

3. ตำรับยาแก้ไข้ประสะจันทร์แดง ประสะเปราะใหญ่ เป็นต้น (กรมวิทย์เผย ผลการศึกษาในหลอดทดลองยาตำรับสมุนไพรลดไข้ ยับยั้งเชื้อโควิด-19 ได้ | Hfocus.org เจาะลึกระบบสุขภาพ)

4. ตำรับยาครอบไข้ จากคัมภีร์ตักศิลา

5. ตำรับยาแปรผิว และ อีกมากมาย เพื่อรักษาตามอาการต่างๆ

#ตำรับยาสมุนไพรรักษาโควิด19#แพทย์แผนไทย #หมอน้อยบ้านสมุนไพร

ที่มาข้อมูล:

1. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019
2. https://www.wsj.com/articles/pfizers-covid-19-vaccine-is-less-effective-against-delta-variant-israeli-data-show-11625572796
3. https://www.synphaet.co.th/วัคซีนโควิด-19-มีกี่ชนิด-อ/
4. https://news.thaipbs.or.th/content/304847
5. https://www.singlecare.com/blog/
6. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html
7. https://www.isglobal.org/en_GB/coronavirus
8. คัมภีร์แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์
9. คัมภีร์ตักศิลา
10. คัมภีร์ไข้พิษไข้กาฬไข้เหนือ
11. ย่อยข่าวและข้อมูลจาก อ. กิตติ กิตติจารุวงค์ ครูบาอาจารย์แพทย์แผนไทย สมาคมแพทย์แผนไทยลำพูน. (personal data text)
12. กรมวิทย์เผย ผลการศึกษาในหลอดทดลองยาตำรับสมุนไพรลดไข้ ยับยั้งเชื้อโควิด-19 ได้ | Hfocus.org เจาะลึกระบบสุขภาพ
13. 46d94692-8bef-4d55-b503-3fc709f302e8.jpg (1273×720) (tnnthailand.com)
14. More Than 10.1 Billion Shots Given: Covid-19 Vaccine Tracker (bloomberg.com)

ท้องอืด เฟ้อ เรอ เหม็นเปรี้ยว แสบร้อนกลางอก

โรคกรดไหลย้อน (Gastro esophageal Reflux Disease (GERD) มาจากคำว่า “Gastro esophageal” หมายถึง กระเพาะอาหาร และหลอดอาหาร ⁽²⁾ เกิดขึ้นเมื่อกรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับเข้าไปในท่อบ่อยๆ ⁽¹⁾  หากเริ่มมีอากาเหล่านี้ เช่น เริ่มมีกลิ่นปาก หูอื้อ ร้อนกลางอก เจ็บอก กลืนลำบาก ซึ่งเป็นอาการของกรด หรือน้ำย่อยในกระเพาะ ที่มีการไหลย้อนกลับขึ้นมาในทรวงอกหรือบริเวณหลอดอาหาร ทำให้เกิดการแสบร้อนเหม็นเปรี้ยว

โรคกรดไหลย้อนนี้ คือ ภัยร้ายที่ซ่อนตัวในมุมมืดของร่างกายที่ทุกคนกำลังละเลย ซึ่งการรักษากรดไหลย้อนให้หายขาด ต้องรู้สาเหตุแน่ชัด กรดไหล เดิมเป็นอาการที่ลุกล้ำชีวิตบุคคลวัยทำงาน แต่เห็นได้ว่าในปัจจุบันนั้นพบเพิ่มขึ้นอย่างจำนวนมากในกลุ่มวัยรุ่น โดยเฉพาะนักเรียนนักศึกษาที่ใช้ชีวิตแบบไม่ค่อยใส่ใจสุขภาพเท่าไหร่ หรือพบได้กับบุคคลทั่วไปมากขึ้นเรื่อยๆ หากยังคงละเลยด้วยการใช้ชีวิต ไม่รีบรักษานอกจากจะต้องทุกข์ทรมานจากอาการดังกล่าวแล้ว หรืออาจจะมีโอกาสเป็นมะเร็งได้

ด้านการแพทย์แผนไทย

คำนิยามที่ใช้ในทางแพทย์แผนไทย “ผู้ไข้” หมายถึง คนไข้ หรือผู้ป่วย ในทางแพทย์แผนปัจจุบัน และ “กองธาตุ” คือ ธาตุที่ประกอบขึ้นในร่างกายคน มี 4 กอง คือ ดิน น้ำ ลม และไฟ

สำหรับด้านการแพทย์แผนไทยนั้น ได้กล่าวถึงทั้งอวัยวะตับ และกระเพาะอาหาร ธาตุดินไม่ว่าจะลำไส้ หรืออาหารเก่าใหม่ที่ทาน เพราะกลุ่มธาตุดิน คือ หูรูดตรงกระเพาะอาหารหลอดอาหารถูกแก๊สดันให้เปิด แล้วกรดต่างๆ ย้อนขึ้นมาด้านบนระบบย่อยอาหารแกนกลางลำตัว

ในทางแพทย์แผนไทยนั้น กรดไหลย้อน เรียกชื่อว่า “กษัยท้น” คำว่า กษัยในทางแผนไทย คือ ความเสื่อม  ท้น คือ ล้น หรือเกินมา  ตามคัมภีร์กษัยกล่าวว่า “กษัยท้น  เกิดเพื่อบริโภคอาหาร เมื่อท้องว่างอยู่ยังมิได้บริโภคอาหารก็สงบดี ครั้นบริโภคอาหารเข้าไปน้อยก็ดี มากก็ดี กระทำให้ท้นขึ้นมายอดอก ให้อาเจียน ให้แน่นอก และชายโครงหายใจไม่ตลอดท้องแน่นขึ้นมาแต่ท้องน้อยชักเอากระเพาะข้าวแขวนขึ้น”  ^(3,4)

ในร่างกายทุกคนเรามีธาตุหลัก สี่ธาตุที่ประกอบขึ้นมา การไม่มีโรค หมายถึง ยังคงมีความสมดุล (Balance) ในธาตุหลักทั้งสี่ สำหรับกษัยท้นนี้นั้นเกี่ยวพันธ์กับ ธาตุไฟ ธาตุดิน และธาตุลม แบบแยกกันไม่ค่อยออกโดยพฤติกรรมการใช้ชีวิตต่างๆ การทานอาหาร และการพักผ่อน การนอนหลับเป็นเวลาความเครียด เหล่านี้สัมพันธ์กับธาตุไฟกองต่างๆ เหตุปัจจัยการก่อโรคภายนอก

นั่นคือทำให้น้ำย่อยพิการ และน้ำย่อยถือเป็นดีพัทธะปิตตะที่สัมพันธ์กับตับ (ยกนัง) ที่ทำงานเกี่ยวกับน้ำย่อยทำงานแย่ลง (หย่อน = มีน้อย หรือ ประสิทธิภาพลดลง) ทำให้ไฟย่อยกองหนึ่งที่ชื่อ “ปริณามัคคี” หย่อน และเกิดการย่อยอาหารไม่สมบูรณ์เกิดอาหารเก่า (กรีสัง) ซึ่งเป็นธาตุดินชนิดหนึ่งรวมๆ กับอาการใหม่ (อุทรียัง) ที่ทานไปเกิดการทับถมบูดเน่าในลำไส้ ให้ทุกคนนึกถึง ผักที่เน่าๆ ปนๆ กันในที่สุดจึงเกิดการเน่าบูด และเกิดแก๊ส และดันขึ้นด้านบน และลมพิษนี้สามารถจะพัดเอาน้ำย่อยในกระเพาะอาหารขึ้นด้านบนด้วยจึงเกิด การแสบร้อนกลางอก เรอเหม็นเปรี้ยว นอนไม่ได้ มีอาการจุกอก

หูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง หรือ คือหูรูดที่รัดส่วนที่จะต่อไปที่กระเพาะอาหารเสื่อมสภาพ ไม่สามารถบีบรัดแยกส่วนของอวัยวะทั้งสองส่วนจากกันได้ดี หลอดอาหารบีบตัวผิดปกติ  ทานชากาแฟ สูบบุหรี่เป็นประจำ  มีพฤติกรรมการทานอาหารเผ็ดร้อน ทานอาหารดึกๆ ทานอาหารก่อนนอนและหรือทานอาการไม่เป็นเวลาบ่อยๆ ทานอาหารอิ่มมากเกินไป จนกองไฟย่อย (ปริณามัคคี) ย่อยอาหารได้ไม่หมด ใครก็ตามที่ต้องการจะรักษาให้หายขาด ไม่ให้กลับมาเป็นอีกนั้นไม่ค่อยสำเร็จ เพราะยาที่ใช้ในการรักษาจะบรรเทาอาการได้เพียงแค่ชั่วคราว บางรายหมดค่ารักษาแพงแต่พอทุเลาหรือหายแล้วก็จะกลับมาเป็นซ้ำอีกวนไปวนมาเรื่อยๆ แบบนี้ อาการทรมานมากๆ ที่สุดที่ผู้ไข้เป็น คือ การที่นอนไม่ได้หรือนอนไม่หลับ นอนราบแบบปกติไม่ได้ต้องพิงพนักหรือพิงหมอน

เดิม กรดไหลย้อนควรจะเกิดในวัยปัจฉิมหรือวัยทำงานเป็นส่วนมากช่วงอายุ มากกว่า 30 ปี แพทย์แผนไทยเรียกว่า “พาลผู้เฒ่า” แต่ในปัจจุบันนั้นตามที่กล่าวไว้ คือพบได้ทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะกลุ่มอายุมากที่กลุ่มวัยรุ่น  

สาเหตุ  โรคกรดไหลย้อนเป็นกลุ่มอาการโรคที่เกิดขึ้นในระบบทางเดินอาหาร พบมากในกลุ่มคนที่มีอายุมากกว่า 30 ปีขึ้นไป แต่ปัจจุบัน เริ่มถดและถอยไปที่เด็กๆ หรือวัยรุุ่นมากขึ้น ปัจจุบันพบในเด็ก และคนหนุ่มคนสาวในวัยทำงานมากขึ้นมีบ้างในกรณีเด็กทารกที่มีความผิดปกติโดยกำเนิดของหูรูดที่ยังเจริญได้ไม่เต็มที่

แปลกใจไหม ทั้งๆ ที่ชื่อ คือ กษัย ภาวะเสื่อมที่จะเจอในคนอายุวัยปัจฉิม แต่มาเจอในวัยปฐมวัยมากขึ้นในปัจุบัน เพราะการใช้ชีวิตต่างๆ ที่เป็นตัวปัจจัยหลักที่ก่อเกิดโรคนั่นเอง

กษัย แปลว่า ความเสื่อม  ถ้าปล่อยทิ้งไว้อาการอาจลุกลามกลายเป็นโรคร้ายต่างๆ ตามมา เช่น มะเร็งหลอดอาหาร หรือมะเร็งกระเพาะอาหาร  ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดกรดไหลย้อน หรือกษัยท้น คือ เกี่ยวข้องหลักๆ ในเรื่องความเสื่อมของร่างกาย  ที่เริ่มจากธาตุดิน คือ กระเพาะอาหารที่ย่อยได้ไม่ดี หรือ ไฟย่อยอาหารที่ชื่อ ว่า ปริณามัคคี หย่อนทำให้ ธาตุดิน คือ ตับ (ยกนัง) มีปัญหา หรืออ่อนแอ ลงธาตุเจ้าเรือนในร่างกายทุกคนมี สี่แบบหลัด คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ และมีส่วนที่ห้าคือ อากาศธาตุ โดยที่ธาตุไฟมีสี่กอง แต่กองไฟที่เกี่ยวกับโรคกรดไหลย้อน คือ กองย่อยอาหาร

อาการและสาเหตุของโรคกรดไหลย้อน

หากคุณมีกรดไหลย้อนในตอนกลางคืนคุณอาจจะมีอาการเหล่านี้ได้ ⁽¹⁾  คือ 

มีไอเรื้อรัง เกิดกล่องเสียงอักเสบ โรคหอบหืดใหม่หรือเลวลง รบกวนการนอนหลับ นอนไม่ได้ ทานละนอนจะมีอาการจุก แน่นกลางอก หายใจไม่พอหรือไม่อิ่มหรือไม่เต็มปอด ต่อเนื่องไปที่กลายเป็นหายใจสั้นหอบ เรอบ่อย เรอเหม็นเปรี้ยว หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรติดที่คอตลอดเวลา ทานอาหารไปมีความรู้สึกว่าพุงแน่น ท้องแน่นไปหมด และเป็นๆ หายๆ ไม่ยอมหายสักทีอาการวนๆ อาหารเหล่านี้จะเรื้อรัง  ทั้งนั้นคือ อาการของระบบการย่อยที่ไม่สมบูรณ์นั่นเอง

ทางการแพทย์แผนไทยแล้วก่อให้เกิดลมที่พัดขึ้นด้านบน หรือ ลมกองละเอียดนั่นเอง ไฟกองปริณามัคคี (ไฟสำหรับการย่อยอาหาร) หย่อน (ประสิทธิภาพลดน้อยไม่เต็มที่)  มีผลต่อเนื่องไปที่ ตับทำให้การทำงานการย่อยอาหารไม่สมบูรณ์ทำให้เกิด อาหารที่ไม่ถูกย่อยนั้นเกิดการเน่าบูด ให้นึกถึงผักสดที่ทับถมในตลาดสด แล้วเกิดการเน่าทำให้เกิดกลิ่นและของเสีย มีน้ำดำๆ ไหลวน ดังนั้น จึงเกิดแก๊สในลำไส้แกนกลางของลำตัว ซึ่งสอดคล้องกับทางแพทย์แผนจีนที่พูดถึงโรคกรดไหลย้อนเกี่ยวข้องกับลมปราณของอวัยวะตับที่กระทบกระเพาะอาหารนั่นเอง มีความร้อนอุดกั้นที่อวัยวะทั้งสองได้

ปัจจัยหลักในการก่อให้เกิดโรคกรดไหลย้อน

ด้านการรับประทานอาหาร

• กินอาหารมากเกินไป จนไฟย่อยย่อยไม่ได้ ย่อยไม่สนิทพอ เกิดอาหารเน่าบูดคั่งค้างในกระเพาะอาหารและลำใส้ ทำให้มีท้องอืด เกิดกองลมในลำใส้กระเพาะได้
• กินอาหารรสจัดเกินไป (เป็นสาเหตุให้เพิ่มกองไฟแน่นอน)
• กินอาหารเน่าอาหารเก่าค้างคืน อาหารบูด อาหารหยาบ อาหารดิบต่างๆ (เมื่อไฟย่อย ย่อยไม่ดี สิ่งตามมา คือ บูดเน่าเสีย คั่งค้าง เกิดโรคร้ายตามมา คือ โรคมานกษัย หรือเกิดกลุ่มท้องมาร ต่างๆ ที่ไปเกี่ยวกับคัมภีร์โรคมานกษัย 18 จำพวกในแพทย์แผนไทย)
• กินอาหารย่อยยาก เช่น ของทอด ของผัด ของมัน หรือทานอาหารมื้อดึกก่อนเวลาจะนอนไม่นานทำให้อาหารไม่ย่อยหรือย่อยไม่สมบูรณ์บ่อยครั้ง
• กินยาที่มีผลต่อระบบทางเดินอาหาร และลำไส้อาจจะส่งเสริมให้เกิดโรคกรดไหลย้อน
• มีปัจจัยบางอย่างด้านพฤติกรรมจากการทานยา และสูบบุหรี่ที่ Harvard Health Publishing, (2019) ⁽⁷⁾ ได้แนะนำไว้ เช่น ดื่มเหล้า สูบบุหรี่จัด นิโคตินอาจจะไปส่งผลในการคลายหูรูดหลอดอาหารได้ การดื่มน้ำหวานต่างๆ ดื่มเครื่องดื่มอัดลม (Carbonated Beverages) การดื่มน้ำแบบนี้ทําให้คุณเรอ และจะส่งกรดเข้าไปในหลอดอาหาร ดื่มน้ำปกติแทนน้ำอัดลม
• พฤติกรรมการรับประทานแล้วนอน ทำให้ระบบย่อยอาหาร ย่อยได้ไม่หมด ด้วยสภาวะร่างกายที่เดิมไฟย่อยไม่ดีอยู่แล้ว (จะเป็นการดีที่เราควรนอนให้ศีรษะควรที่จะสูงกว่าเท้าของคุณ 6 ถึง 8 นิ้ว) ⁽⁷⁾
• การรับยาบางกลุ่มบางชนิด⁽⁷⁾ เช่น กลุ่มเอสโตรเจนวัยหมดประจําเดือน ยากล่อมประสาท (Tricyclic Antidepressants)  ยาแก้ปวดต้านการอักเสบ จะไปคลายกล้ามเนื้อหูรูด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บิสฟอสโฟเนต (Bisphosphonates Like Alendronate, Fosamax) Ibandronate (Boniva) หรือ Risedronate (Actonel) ที่ใช้เพื่อเพิ่มความหนาแน่นของกระดูก อาจจะระคายเคืองหลอดอาหารได้ ⁽⁷⁾

ด้านของอารมณ์ ความรู้สึก

มีภาวะที่ทำให้ธาตุไฟเกิดตลอดเวลา ทำให้เกิดทั้งธาตุลม และธาตุไฟ ในร่างกายสูง อาจจะมีเรื่องความ เครียดที่สะสมยาวนานเรื้อรัง มีภาวะอารมณ์โลภโกรธหลง มัวเมา วิตกกังวล อาฆาตพยาบาท มีความอิจฉาริษยา ทั้งหมดนี้ คือ กองไฟทั้งนั้น

ด้านสิ่งแวดล้อมภายนอก

อากาศที่กระทบร้อนเย็น บ่อยๆ เป็นประจำ เช่น ในห้องแอร์ ไม่ผ่อนคลาย สีเขียวภายนอก ร่างกายแข็งตึงตลอดเวลา ทำให้ลำไส้ไม่เคลื่อนตัวหรือเคลื่อนน้อย ส่งผลต่อไปที่เรื่องของ อิริยาบถ เพราะการนั่งนานเป็นประจำ ตัวอย่างเช่น การนั่งทำงานใช้คอมพิวเตอร์เป็นประจำไม่เคลื่อนไหวตัวเองไปทางใหน มีผลให้กระเพาะอาหาร และลำไส้ทำงานไม่เต็มที่  นั่นคือ ธาตุดินทั้งยี่สิบอย่างถูกกระทบ นั่นเอง การออกกำลังกายน้อย หรือขาดการออกกำลังกาย

อาการท้องผูก (ธาตุดิน กลุ่มเก่าคั่งค้างในลำไส้) คือ กรีสัง หรืออุจจาระ ไม่ออก มีการอั้นเป็นเถาดานในร่างกายแกนกลาง คนที่มีภาวะท้องผูกเรื้อรัง ทำให้มีของเสียตกค้างอยู่ภายในลำไส้  เกิดธาตุลมแปรปรวน หรือคือแก๊สภายในขึ้น หากขับลมไม่ออก จะตีขึ้นด้านบน  และขับออกลงล่างไม่ได้ จึงตีขึ้นเบื้องบน ดังนั้นจึงเกิดเรอเหม็นเปรี้ยวนั่นเอง เพราะของบูดเน่าเสียมันอยู่ด้านล่าง แบบนี้พอเห็นภาพกันไหมว่า เราเดินไปโดยหอบเอาของเสียไปกับตัวเองทุกที่

การรักษากรดไหลย้อนในทางแพทย์แผนปัจจุบันนั้น จะจ่ายยาลดกรดเป็นหลัก และแนะนำปรับพฤติกรรมในผู้ป่วย ในด้านการทานอาหารให้ลดอาหารเผ็ด ทานให้เป็นเวลาขึ้น  หรือแม้กระทั่งการผ่าตัดหูรูดกระเพาะอาหาร

ยาที่เกี่ยวข้องในการรักษาด้วยแพทย์แผนไทย

หลักการพื้นฐานของการรักษาด้วยแพทย์แผนไทย คือ การรุ ล้อม รักษา และบำรุง เพื่อให้เป็นต้นไม้ที่สดใสไม่เเห้งเหี่ยว เหมือนการตัดแต่ง พรวนดินให้ต้นไม้นั่นเอง ซึ่งยาที่ใช้มีดังนี้

1. ยาหอมต่างๆ เพื่อช่วยดับกล่อมธาตุไฟลง และช่วยในการลดการหลั่งกรดได้
2. ยากลุ่มสามัญประจำบ้าน 24 ขนาน  ที่มีสรรพคุณ  ขับลมและ รุเอาเมือกมัน ประเมหะของเสียต่างๆ ในลำไส้ออกไป เพื่อปรับการดูดซึมในลำไส้ให้ดีขึ้นลดการดูดซึมสารพิษที่ตกค้างในลำไส้
3. ยากลุ่มรักษากษัย ตามกษัย 18 ประการ ลดอาการปวดตึงของร่างกาย ยารุลำไส้ต่างๆ
4. หากมีอาการโรคกระเพาะอาหารจะมียากลุ่มที่มีฤทธื์สมานภายในร่วมด้วย

หมอไทยยาไทย หากต้องการใช้ยาไทยโปรดพิจารณาปรึกษาแพทย์แผนไทยเพื่อวางแผนการรักษา

โรคกรดไหลย้อนเป็นตัวอย่างที่ดีในการศึกษาทำความเข้าใจถึงโรคที่คนโบราณ และคนในยุคปัจจุบันที่เป็นกันมาก เพราะโรคนี้เกิดจากพฤติกรรมการรับประทานอาหารรสจัดมากเกินไป การใช้ชีวิตที่เสื่อมไว ไม่ใส่ใจสุขภาพ ตามใจตัวเองในการรับประทานอาหาร ไม่ว่าจะเรื่องของทานอาหารผิดเวลา ทานอาหารรสจัดต่างๆ สิ่งต่างๆ เหล่านี้ถือเป็นปัจจัยภายนอก ⁽⁷⁾ เป็นพฤติกรรมก่อโรคที่ยังคงมีอยู่จนถึงปัจจุบัน หากเราปรับพฤติกรรมเหล่านี้ที่เป็นปัจจัยก่อนโรคได้นั้น หมายความว่า ผู้ไข้จะสามารถหายจากโรคนี้ได้ด้วยตนเองแน่นอน

เอกสารอ้างอิง (Bibliography)

1. www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gerd/symptoms-causes/syc-20361940
2. www.webmd.com/heartburn-gerd/guide/reflux-disease-gerd-1
3. ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติ เล่ม 1,2. 2542. หนังสือแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ฉบับหลวง รวบรวมและพิมพ์โดยพระยาพิศณุประสาทเวช.
4. เอกสารประกอบการเรียน คัมภีร์กษัย (มปป).กษัยเกิดเป็นอุปปาติกะ 18  จำพวก. ทพิดา ไทยภาวร คู่มือเตรียมความพร้อมสำหรับผู้ขึ้นทะเบียนสอบใบประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทยประเภทเวชกรรม. 1-5. ตำรากองประกอบโรคศิลป์. (2541, 2549 ).
5. ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขา เวชกรรม เล่ม 1-3. กองประกอบโรคศิลปะ.
6. พรบ ยา 2510. ธรณีสันฑฆาต. กลุ่มยาแก้กษัย.
7. Harvard Health Publishing. (2019, September 24). 9 ways to relieve acid reflux without medication. Retrieved from https://www.health.harvard.edu/digestive-health/9-ways-to-relieve-acid-reflux-without-medication.